close
Η Σιμόν ντε Μποβουάρ, η γυναίκα και το Δεύτερο Φύλο
09/01/2017

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ, η γυναίκα και το Δεύτερο Φύλο

H Σιμόν Ντε Μποβουάρ δεν ήταν απλώς μια συγγραφέας. Ήταν εκείνη που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που η κοινωνία αντιλαμβάνεται τη Γυναίκα με το βιβλίο της «Το Δεύτερο Φύλο». Η Γαλλίδα συγγραφέας, φιλόσοφος, φεμινίστρια και πολιτική ακτιβίστρια έγραψε το 1949 το έργο ζωής «Το Δεύτερο Φύλο», το οποίο θεωρείται η βίβλος του φεμινισμού. Μέχρι τότε, ελάχιστα πράγματα είχαν ειπωθεί για αυτό το ζήτημα και ακόμα λιγότερα είχαν ακουστεί.

Η ίδια δε θεωρούσε τον εαυτό της φιλόσοφο. Το έργο της, όμως, είχε τεράστια επιρροή στον Φεμινιστικό Υπαρξισμό και τη Φεμινιστική Θεωρία και ανέλυσε την γυναικεία καταπίεση με έναν νέο, ριζοσπαστικό τρόπο. Το Βατικανό συμπεριέλαβε το «Δεύτερο Φύλο» στη μαύρη λίστα με τα απαγορευμένα βιβλία για πολλά χρόνια (Index Librorum Prohibitorum).

simone de beauvoir_loukini6

Είναι εκείνη που είπε τη φράση: «Γυναίκα δε γεννιέσαι, γίνεσαι».

Και με αυτά της τα λόγια ανέλυσε την άποψη πως η ταυτότητα της γυναίκας όπως έχει διαμορφωθεί ιστορικά είναι δημιούργημα της κοινωνίας και όχι κάτι το φυσικό ή αναγκαίο.

Σύμφωνα με τη Σιμόν Ντε Μποβουάρ, η κοινωνία είναι αυτή που κρατάει τις γυναίκες σε θέση κατωτερότητας, στη θέση του «Άλλου» και η ταυτότητά της περιγράφεται με όρους αρνητικούς σε σχέση με την ταυτότητα του άνδρα.

Με άλλα λόγια, αυτό που μας έμαθε η Σιμόν Ντε Μποβουάρ είναι ότι δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος τρόπος που πρέπει μια γυναίκα να είναι γυναίκα, δεν υπάρχει κάποιο πεπρωμένο από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει, δεν υπάρχει κάποιο ιδανικό στο οποίο οφείλει κάθε γυναίκα να προσαρμοστεί. Αντίθετα, η ταυτότητα της γυναίκας είναι κάτι που έχει κατασκευαστεί από την κοινωνία- και από τους ίδιους τους άντρες.

simone de beauvoir_loukini13

Το ίδιο συμβαίνει και με το θέμα της «θηλυκότητας» και της «γυναικείας ομορφιάς». Η Σιμόν Ντε Μποβουάρ θίγει το ζήτημα πως η κοινωνία έχει την προσδοκία από κάθε γυναίκα να είναι «όμορφη». Το τι εννοούμε, όμορφη, όμως είναι σύμφωνο με την γνώμη αποκλειστικά των αντρών. Το κυνήγι αυτή της ομορφιάς τους κλέβει όλη τους την ενέργεια και αυτοπροσδιορίζονται μέσα από τα μάτια των άλλων για το αν είναι αρκετά όμορφες, αν είναι εμφανισιακά όπως «οφείλουν» να είναι. Το να βάφονται, να αγοράζουν κοσμήματα και ρούχα, να ανησυχούν για το αν είναι αρκετά όμορφες στα μάτια των ανδρών είναι συχνά επίπονο αλλά είναι κάτι στο οποίο κάθε γυναίκα μπορεί να αντισταθεί και να απορρίψει τα ανδρικά στερεότυπα ομορφιάς.

Είναι ειρωνικό –αλλά και εντελώς αναμενόμενο αν διαβάσουμε προσεκτικά όσα γράφει- που αυτή η γυναίκα έμεινε στην Ιστορία όχι λόγω του μεγάλου της έργου που άλλαξε την πορεία των κοινωνιών, όχι λόγω της προσωπικότητάς της και της υπόστασής της ως άτομο αλλά λόγω της ερωτικής της σχέσης με έναν άντρα, με τον φιλόσοφο και υπαρξιστή Ζαν Πολ Σαρτρ. Έχει μείνει στη συνείδηση του κόσμου όχι ως γυναίκα με ανεξάρτητη πορεία και επιρροή αλλά ως η σύντροφος ενός σπουδαίου άντρα. Και κάπως έτσι, όλα όσα έγραψε και όλα για τα οποία αγωνίστηκε, επαληθεύτηκαν με έναν ειρωνικό τρόπο μέσα από τη ίδια.

simone de beauvoir_loukini15

H Σιμόν Ντε Μποβουάρ γεννήθηκε στις 9 Ιανουαρίου του 1908 στο Παρίσι και έφυγε από τη ζωή στις 14 Απριλίου του 1986. Σπούδασε φιλοσοφία στη Σορβόννη, όπου συνάντησε τον συμφοιτητή της Ζαν Πολ Σαρτρ, με τον οποίο απέκτησαν μια ελεύθερη σχέση, που κράτησε σε όλη τους τη ζωή. Επηρέασαν πολύ ο ένας τον άλλο στο έργο τους και τον τρόπο σκέψης τους.

simone de beauvoir_loukini4

Μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου, συνεργάστηκαν στην έκδοση του περιοδικού “Les Temps Modernes” (Μοντέρνοι Καιροί). Η Σιμόν είχε πει για τη σχέση της με τον Σαρτρ: «Στη ζωή μου είχα μια αδιαμφισβήτητη επιτυχία: τη σχέση μου με τον Sartre. Σε περισσότερο από τριάντα χρόνια, μόνο μια φορά πήγαμε για ύπνο τσακωμένοι». «Ο μόνος τρόπος να με πληγώσει θα ήταν να πεθάνει», είχε πει για εκείνον. Παρέμειναν για πάντα ερωτικοί και πνευματικοί σύντροφοι.

simone de beauvoir_loukini5

Έγραψε πολλά βιβλία, από φιλοσοφικά δοκίμια μέχρι μυθιστορήματα, βιογραφίες και θεατρικά έργα. Ανάμεσά τους, ξεχωρίζει το μυθιστόρημα οι «Μανδαρίνοι» (1954), που κέρδισε το βραβείο Goncourt. Το βιβλίο της «Ένας πολύ γλυκός θάνατος» (1964) αναφέρεται στο θάνατο της μητέρας της σ’ ένα νοσοκομείο του Παρισιού και μέσα από αυτό μελετάει τα γηρατειά.

simone de beauvoir_loukini9

Σε συνέντευξή της το 1975 είχε πει: «Το να είσαι γυναίκα δεν είναι κάποιο δεδομένο από τη φύση. Είναι το αποτέλεσμα μιας ιστορίας. Δεν υπάρχει κάποιο βιολογικό ή ψυχολογικό πεπρωμένο που να καθορίζει τη γυναίκα όπως είναι. Είναι η ιστορία ενός πολιτισμού που την έφτιαξε και αυτή η ιστορία είναι το αποτέλεσμα της τωρινής της κατάστασης. Και δευτερευόντως, για κάθε γυναίκα ξεχωριστά, είναι η προσωπική της ιστορία (αυτή που την έφτιαξε), η ιστορία της ζωής της, των παιδικών της χρόνων, που την προσδιόρισε ως γυναίκα και δημιούργησε σε εκείνη αυτό που ονομάζουμε «αιώνιο θηλυκό» ή θηλυκότητα».

simone de beauvoir_loukini1

68 χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου, στις ανθρώπινες κοινωνίες του 2017, όπου τα δικαιώματα των γυναικών είναι ακόμα πρακτικά ελάχιστα, όπου η γυναίκα θεωρείται συχνά ένα αντικείμενο που μας κάνει παιδιά, όπου η γυναίκα είναι ένα αντικείμενο για να ικανοποιεί τις σεξουαλικές μας ορέξεις, όπου η γυναίκα δεν πληρώνεται το ίδιο με τον άντρα για να κάνει ακριβώς την ίδια δουλειά, σε μια εποχή όπου οι γυναικοκτονίες στη Λατινική Αμερική είναι πραγματικά μάστιγα, σε μια κοινωνία όπου αν μια γυναίκα δεν παντρεύεται σημαίνει πως κανείς δεν τη θέλει και κάτι δεν πάει καλά με αυτή (και η κοινωνία την αντιμετωπίζει αναλόγως), όπου η χρήση ψυχολογικής και σωματικής βίας είναι μέσα στην καθημερινότητα, όπου η σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας είναι κάτι το δεδομένο και όχι πια και τόσο μεμπτό, η Σιμόν Ντε Μποβουάρ παραμένει ακόμα πάρα πολύ επίκαιρη.

Το «Δεύτερο Φύλο» είναι ένα βιβλίο που πρέπει να έχει διαβάσει κάθε γυναίκα σε κάποια στιγμή της ζωής της, όχι μόνο για τον τρόπο που αντιμετωπίζεται από την κοινωνία και τους άντρες αλλά πλέον για τον τρόπο που αντιμετωπίζει η ίδια τον εαυτό της.

simone de beauvoir_loukini2

Στην αρχή του βιβλίου η Σιμόν Ντε Μποβουάρ γράφει:

«Σήμερα οι γυναίκες είναι σχεδόν έτοιμες να γκρεμίσουν το μύθο του θηλυκού. Άρχισαν κιόλας να επιβεβαιώνουν την ανεξαρτησία τους με σταθερούς και θετικούς τρόπους. Ωστόσο, δυσκολεύονται ακόμα να ζήσουν ολοκληρωμένα τη ζωή μιας ανθρώπινης ύπαρξης. Μεγαλωμένες από γυναίκες, στο πλαίσιο ενός γυναικείου περιβάλλοντος, ο βασικός τους στόχος και η μοίρα τους παραμένει ο γάμος, που στην πραγματικότητα σημαίνει εξάρτηση από τον άντρα. Γιατί το αντρικό γόητρο είναι πολύ μακριά ακόμα από την εξάλειψή του, αφού εξακολουθεί να στηρίζεται σε σταθερά οικονομικά και κοινωνικά θεμέλια. Πρέπει, λοιπόν, να μελετήσουμε προσεκτικά το παρελθόν της γυναίκας, να τη δούμε από βιολογική, κοινωνική και ψυχολογική άποψη. Να δούμε το δικό της σύμπαν μέσα στο οποίο είναι περιορισμένη. Μόνο τότε θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε τα προβλήματα της γυναίκας, κληρονομημένα από ένα βαρύ παρελθόν και τον αγώνα της να χτίσει ένα καινούριο μέλλον».

simone de beauvoir_loukini16

Το Δεύτερο Φύλο δημοσιεύτηκε το 1949 σε δύο τόμους. Πλέον εκδίδεται σε έναν τόμο χωρισμένο σε «βιβλίο πρώτο» και «βιβλίο δεύτερο». Τα 50.000 αντίτυπα της πρώτης έκδοσης εξαντλούνται το 1949 μέσα σε μία μόλις εβδομάδα. Το δεύτερο βιβλίο ξεκινάει με τον διάσημο ισχυρισμό της:

«Η γυναίκα δε γεννιέται, μάλλον γίνεται. Καμιά βιολογική, ψυχολογική ή οικονομική μοίρα δεν προσδιορίζει τη θέση που κατέχει σήμερα στην κοινωνία το ανθρώπινο θηλυκό».

Αποσπάσματα από το Δεύτερο Φύλο:

«Στα κορίτσια καλλιεργείται η ψυχολογία της αναμονής της ευτυχίας και του πλούτου από κάποιον «Γοητευτικό Πρίγκιπα» και όχι η ψυχολογία της προσπάθειας να δώσει μάχη για τη δύσκολη και κάπως αβέβαιη επιτυχία. Ελπίζει ότι χάρη σ’ αυτόν θα ξεφύγει από το δικό της περίγυρο και θα περάσει σε μια ανώτερη τάξη, ένα θαύμα που είναι αδύνατο να το κάνει πραγματικότητα έστω και αν εργάζεται σε ολόκληρη τη ζωή της. Αλλά μια τέτοια ελπίδα είναι θλιβερή, γιατί προκαλεί τη διάσπαση των δυνάμεων και των ενδιαφερόντων της. Αυτή η διάσπαση είναι ο μεγαλύτερος φραγμός στην πορεία της γυναίκας. Οι γονείς μεγαλώνουν το κορίτσι τους για να το παντρέψουν και δεν ασχολούνται με την προσωπική του ανάπτυξη. Βρίσκει τόσα πλεονεκτήματα εκεί που και αυτή η ίδια το επιθυμεί. Το αποτέλεσμα είναι ότι συχνά δε διαπαιδαγωγείται προσεκτικά, δεν αποκτά τόσο γερές βάσεις όσο τα αδέρφια της, ασχολείται λιγότερο με το επάγγελμά της. Έτσι καταδικάζει τον εαυτό της να παραμένει σε μειονεκτική θέση, να είναι κατώτερη. Κι έτσι ακριβώς αρχίζει ο φαύλος κύκλος. Η μειονεκτικότητά της πολλαπλασιάζει την επιθυμία να εξασφαλίσει ένα σύζυγο».

simone de beauvoir_loukini3

«Η γυναίκα που αναζητάει την ανεξαρτησία της στην εργασία έχει λιγότερες πιθανότητες επιτυχίας από τους άντρες που τη συναγωνίζονται. Οι αποδοχές της σε πολλά επαγγέλματα είναι κατώτερες από τις αντρικές (…) Άντρες και γυναίκες θεωρούν υποτιμητικό να δουλέψουν κάτω από τις διαταγές μιας γυναίκας. Δείχνουν πάντοτε περισσότερη εμπιστοσύνη σ’ έναν άντρα. Για να «φτάσει» μια γυναίκα πρέπει να εξασφαλίσει κάποια αντρική υποστήριξη. Οι άντρες κατέχουν τις πλεονεκτικές θέσεις, τα επίκαιρα πόστα».

simone de beauvoir_loukini17

Αποφθέγματα της Σιμόν Ντε Μποβουάρ:

Γυναίκα δε γεννιέσαι, γίνεσαι.

 

Το να κερδίσεις ένα άντρα είναι τέχνη. Το να τον κρατήσεις είναι επάγγελμα.

 

Άλλαξε τη ζωή σου σήμερα. Μην στοιχηματίζεις στο μέλλον, ενέργησε τώρα χωρίς καθυστέρηση.

 

Μία γυναίκα νιώθει πως γέρασε, από τη στιγμή που οι άλλοι παύουν να την κακολογούν.

 

Η ομορφιά έχει να πει ακόμα πιο λίγα και από την ευτυχία.

 

Είναι τα γηρατειά μάλλον παρά ο θάνατος που είναι το αντίθετο της ζωής. Τα γεράματα είναι η παρωδία της ζωής, ενώ ο θάνατος μετατρέπει τη ζωή σε πεπρωμένο.

simone de beauvoir_loukini8

Συνέντευξη της Simone de Beauvoir το 1975 με αγγλικούς υποτίτλους: «Γιατί είμαι φεμινίστρια».

Βιβλία της στα Ελληνικά

Το δεύτερο φύλο («Μεταίχμιο», «Γλάρος»)
Ένας πολύ γλυκός θάνατος («Μεταίχμιο», «Γλάρος»)
Οι αναμνήσεις μιας καθωσπρέπει κόρης («Γλάρος»)
Για μια ηθική της αμφισβήτησης («Γλάρος»)
Η μεγάλη Πορεία: Δοκίμιο για την Κίνα («Γλάρος»)
Η δύναμη των πραγμάτων» («Γλάρος»)
Η δύναμη της ζωής («Γλάρος»)
Η Καλεσμένη («Γλάρος»)
Οι Μανδαρίνοι («Γλάρος»)
Προδομένη Γυναίκα («Γλάρος»)
Πύρρος και Κινέας («Γλάρος»)


Η Σιμόν ντε Μποβουάρ στην Internet Encyclopedia of Philosophy

simone de beauvoir_loukini18

Στις 9 Ιανουαρίου 2014 η Google γιόρτασε τα 106 χρόνια από τη γέννηση της Simone de Beauvoir με αυτή την εικόνα (doodle):

simone de beauvoir_loukini7

Λουκία Μητσάκου

Λουκία Μητσάκου

Αρθρογράφος, φωτογράφος, γλωσσολόγος, μεταφράστρια (και όλα τα υπόλοιπα και τα σημαντικότερα στην ενότητα "Ξέρεις ποια είμαι εγώ;").
ageneia_loukini

Για τι πράγμα μιλάω όταν μιλάω για αγένεια

ta_soneta_shakespeare_loukini

Τα Σονέτα του William Shakespeare

Shares

Privacy Preference Center

Close your account?

Your account will be closed and all data will be permanently deleted and cannot be recovered. Are you sure?

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ, η γυναίκα και το Δεύτερο Φύλο

από τη Λουκία Μητσάκου Χρόνος για να διαβαστεί: <1 min
0
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.